Czy nurkowanie to bezpieczny sport?

Nurkowanie bezpieczny post

Oczywistą sprawą jest, że rodzice chcą, by aktywność fizyczna ich dzieci była bezpieczna. Chcemy wybierać dla dzieci takie hobby które sprawi, że nasze pociechy będą zadowolone a i my będziemy spać spokojnie ;-). Tymczasem nurkowanie może być postrzegane jako sport „ekstremalny”. Czy jednak słusznie? W ramach tego wpisu przeanalizujemy:

  • dlaczego nurkowanie może budzić strach?
  • co może być niebezpiecznego w nurkowaniu?
  • w jakich warunkach nurkowanie jest bezpieczne?
  • jak wpływa stan zdrowia na bezpieczeństwo nurkowania?
  • jakie rodzaje nurkowań są najbardziej bezpieczne?

Czy nurkowanie jest bezpieczne?

Nurkowanie, tak jak każdy sport i właściwie każda ludzka aktywność, wiąże się z pewnym ryzykiem. Ryzyko wynika z kilku czynników.

Na to, czy nurkowanie jest bezpieczne, czy też nie, wpływ ma:

  • to, w jakich warunkach odbywa się nurkowanie (przejrzystość zbiornika, temperatura wody, występujące prądy, pogoda)
  • to, czy u osoby nurkującej występują przeciwwskazania zdrowotne związane z nurkowaniem
  • to, z kim nurkujemy i czy wzajemnie dbamy o swoje bezpieczeństwo
  • to, w jakim stopniu dbamy o przestrzeganie zasad bezpiecznego nurkowania
  • dojrzałość psychiczna i nastawienie do nurkowania
  • rodzaj nurkowania
  • głębokość nurkowania
  • stan techniczny sprzętu

Zagadnienia z tej listy postaramy się omówić bardziej szczegółowo w poniższym wpisie.

Strach przed nurkowaniem

Są osoby, które na myśl o nurkowaniu odczuwają strach. Jest to naturalna reakcja, biorąc pod uwagę fakt, że:

  • woda nie jest naszym naturalnym środowiskiem
  • woda „wymusza” na nas aktywność (żeby się ogrzać, i żeby nie utonąć), a to nie każdemu odpowiada
  • nie wszyscy posiadają umiejętność pływania, lub nie w takim stopniu, który pozwala im się czuć bezpiecznie
  • zanurzanie się pod wodą może wywoływać dyskomfort

Strach może występować niezależnie od tego, czy uznajemy nurkowanie za bezpieczny sport czy nie. Obawy mogą mieć swoje uzasadnienie w faktach, ale nie muszą. Niemniej jednak, strach może powodować, że nurkowanie będzie postrzegane jako sport obarczony dużym ryzykiem i ekstremalny.

Taki obraz zbudowany w oparciu o nasze lęki, nie musi mieć wiele wspólnego z faktami. Dlatego my, postaramy się przeanalizować co tak naprawdę ma wpływ na bezpieczeństwo nurkowania.

Ryzyko a bezpieczeństwo

Ryzyko możemy oceniać niemal dla każdej ludzkiej aktywności. Lubimy gdy ryzyko jest równe zero, bo nie chcemy ponosić żadnych „strat” związanych z naszymi działaniami. Szczególnie, jeśli chodzi o bezpieczeństwo nasze i naszych dzieci. Bardziej komfortowo i bezpiecznie czujemy się, gdy ryzyko jest małe lub… gdy o nim nie wiemy ;-).

Naturalne jest też to, że w przypadku podejmowania się nowego zajęcia, chcemy ocenić ryzyko z nim związane. To, jak postrzegamy ryzyko związane z nurkowaniem związane jest z:

  • obrazem nurkowania który budujemy sobie w naszej wyobraźni (na to wpływ mają nasze własne obawy, oczekiwania, potrzeby, uczucia)
  • z informacjami, które na temat nurkowania zbierzemy (w oparciu o świadomą analizę)

Nasze postrzeganie nurkowania, ale także jakiegokolwiek innego sportu, będzie więc oparte zarówno o odczucia, które mamy w stosunku do danego rodzaju aktywności fizycznej, jak i z informacjami, jakie na jego temat posiadamy.

Zasady bezpiecznego nurkowania:

Kiedy nurkujemy, stosujemy się do ogólnie przyjętych zasad bezpiecznego nurkowania. Poniżej znajdziecie najważniejsze procedury nurkowania, a także informacje, jak ich przestrzeganie wpływa na zminimalizowanie wystąpienia ryzyka związanego z nurkowaniem.

1. Nigdy nie nurkujemy sami i nie oddalamy się od swojego partnera nurkowego

Nurkowanie to w stu procentach sport partnerski. Partnerstwo polega na tym, że nigdy nie schodzimy pod wodę sami i zanurzamy się dopiero wtedy, gdy osoby z którymi nurkujemy, są także gotowe do zanurzenia. Pod wodą jesteśmy w zasięgu wzroku ze swoim partnerem nurkowym i w niedużej odległości od siebie.

Nie oddalamy się od współuczestników nurkowania. W sytuacji awaryjnej (które jednak zdarzają się bardzo rzadko, gdy stosujemy się do procedur bezpiecznego nurkowania), będziemy wystarczająco blisko, by pomóc innemu nurkowi, na przykład podając mu swój zapasowy automat oddechowy.

2. Dbamy o ekwipunek nurkowy

Gdy dbamy o sprzęt nurkowy z którego korzystamy, zapewniamy sobie jego poprawne działanie. Regularna kontrola sprzętu to podstawa zapobiegania potencjalnie niebezpiecznej sytuacji. Gdy dbam o swój ekwipunek płetwonurka to:

⇒ przechowuję go w bezpiecznym miejscu, zabezpieczając przed kurzeniem czy uszkodzeniem

⇒ gdy jest zmontowany, trzymam go w pozycji poziomej (unikam w ten sposób sytuacji, gdy spadająca butla uszkodzi inne elementy sprzętu, np. manometr), nie rzucam swoim sprzętem i dbam, aby się nie zgubił

⇒ płuczę go, gdy nurkowanie odbyło się w słonej wodzie

⇒ aby zmniejszyć możliwość parowania, smaruję maskę odpowiednim preparatem

⇒ regularnie serwisuję te elementy sprzętu, które tego wymagają (np. automat, czy butla nurkowa)

To jedynie przykładowe sposoby dbania i kontroli swojego sprzętu pomiędzy nurkowaniami.

Dbam o sprzęt

3. Sprawdzamy przed nurkowaniem działanie sprzętu przy użyciu którego będziemy nurkować

Sprawdzanie sprzętu odbywa się przed każdym nurkowaniem. Nurkujący partnerzy sprawdzają sobie nawzajem sprzęt. Przed wejściem do wody upewniamy się, że:

  • mamy wszystkie potrzebne elementy sprzętu nurkowego
  • są one prawidłowo zapięte/ skonfigurowane
  • sprzęt działa prawidłowo (np. dodatkowy automat oddechowy podaje powietrze)

4. Reagujemy na zmiany ciśnienia w uszach

Wyrównujemy ciśnienie w uszach zaraz po zejściu pod powierzchnię, a przy dalszym zanurzeniu każdorazowo gdy poczujemy lekki ucisk w uszach.

Gdybyśmy tego nie robili, nurkowanie mogłoby być co najmniej nieprzyjemne. W skrajnym przypadku, mogłoby doprowadzić do urazu ciśnieniowego ucha. Z tego względu, wyrównywanie ciśnienia w uszach przy zanurzeniu to jedna z podstawowych umiejętności płetwonurka, którą instruktorzy nurkowania przekazują podczas szkoleń.

5. Zanurzamy i wynurzamy się powoli

Ponieważ na pierwszych metrach pod wodą zmiany ciśnienia są największe, zanurzamy się powoli, dając sobie czas na obserwację naszego organizmu, i upewnienie się, że sprzęt działa prawidłowo. Gdy zanurzamy się oddychając sprężonym powietrzem, do naszego organizmu dostaje się nadprogramowa dawka azotu. Podczas wynurzenia ten dodatkowy azot wydziela się w formie mikropęcherzyków. Gdyby wynurzenie następowało zbyt szybko, mogłoby wywołać chorobę dekompresyjną.

Wynurzenie powinno więc odbywać się bez pośpiechu. Z tego względu płetwonurek wynurza się zawsze z odpowiednim zapasem powietrza, uwzględniającym ”drogę powrotną” na powierzchnię. „Współnurkowie” wynurzają się w tempie najwolniej wynurzającej się osoby z grupy. Przyjmuje się, że bezpieczne tempo wynurzenia to około 10 metrów na minutę.

Ryzyko urazu ciśnieniowego i choroby dekompresyjnej to specyficzne ryzyko związane z nurkowaniem. Łatwo możemy takie ryzyko zmniejszyć, gdy znamy i stosujemy się do procedur bezpieczeństwa. Inaczej ujmując, urazy związane z działaniem ciśnienia mogą wystąpić przede wszystkim w przypadku zaniedbania zasad bezpiecznego nurkowania.

6. Nigdy nie wstrzymujemy oddechu – gdy nie mamy automatu oddechowego w ustach, zawsze wypuszczamy bąbelki

Jeśli podczas nurkowania zdarzy się, że musimy na chwilę wyciągnąć automat oddechowy z ust (lub gdy sam wypadnie), pamiętamy o wypuszczaniu powietrza w tym czasie. Wypuszczamy bąbelki powietrza wydając dźwięk „aaaaa”. Nie wstrzymujemy oddechu w takiej sytuacji. Zamiast tego, dbamy aby cały czas wypuszczać małą strużkę bąbelków, a po ponownym włożeniu automatu do ust oddychamy normalnie.

Takie proste postępowanie zabezpiecza przed ewentualnym urazem płuc (barotraumą) podczas wynurzenia.

7. Sprawdzamy ilość powietrza, którą mamy w butli nurkowej

Czas trwania nurkowania limitowany jest między innymi przez ilość mieszanki oddechowej (najczęściej powietrza), którą mamy w butli. Gdy nurkujemy, zawsze zostawiamy zapas powietrza na powolne wynurzenie.

Płetwonurkowie sprawdzają na manometrze, ile aktualnie powietrza znajduje się w butli i ile zostało go przed osiągnięciem ilości, która uznawana jest za rezerwową. Regularne odczytywanie wskazań manometru to niezbędny nawyk płetwonurka, który chce nurkować bezpiecznie.

Zasady bezpiecznego nurkowania

Te proste zasady sprawiają, że zwiększamy swoje bezpieczeństwo pod wodą. Takich samych procedur uczymy dzieci i nastolatków podczas naszych szkoleń nurkowych. Te oczywiste reguły znacząco przyczyniają się do tego, że nurkowanie staje się bezpieczne.

Jak w każdym sporcie, nieprzestrzeganie elementarnych zasad może doprowadzić do wypadku, dlatego kluczowe jest, aby o nich pamiętać. Elementem naszej edukacji młodych adeptów nurkowania, jest omawianie w zrozumiały sposób procedur bezpiecznego nurkowania. Konsekwentne ich stosowanie, także w bardzo bezpiecznych warunkach basenowych, to gwarancja na to, że wejdą w krew i staną się dobrym nawykiem podczas nurkowań w wodach otwartych.

Bezpieczne nurkowanie a zdrowie

Dobre zdrowie to ważny element bezpiecznego uprawiania sportu. Ogólny stan zdrowia ma wpływ na to, czy dane zajęcia będą dla naszego dziecka bezpieczne, czy też nie.

Sport, który uprawia nasze dziecko powinien być w zgodzie z jego preferencjami. Dodatkowo, powinien też uwzględniać predyspozycje dziecka, ale także jego wyjściowy stan zdrowia. W przypadku nurkowania, ogólnie dobry stan zdrowia wystarczy, by móc rozpocząć ten rodzaj aktywności.

Stan zdrowia kandydata na nurkowanie ocenia się wypełniając specjalny formularz uczestnika zajęć lub kursu. Taki formularz przygotowały federacje nurkowe. Formularz medyczny pozwala ustalić czy u kandydata występują:

  • przeciwwskazania względne
  • przeciwwskazania bezwzględne
  • przeciwwskazania ograniczone czasowo

Jeśli żadne z przeciwwskazań nie dotyczy naszego dziecka, może ono przystąpić do nurkowania. Rzetelne wypełnienie formularza:

  • zwiększa bezpieczeństwo pod wodą
  • pomaga w ustaleniu, czy dziecko może nurkować
  • pozwala na uniknięcie sytuacji, w której kandydat nurkowałby z chorobami, lub dolegliwościami, które np. mogłyby się  nasilić pod wodą, lub zwiększyć ryzyko urazu

Rodzic wypełniający formularz uczestnika zajęć/kursu nurkowania powinien udać się do lekarza, w celu ustalenia możliwości nurkowania tylko w dwóch przypadkach:

  • gdy po wypełnieniu formularza ma wątpliwości co do udzielonych odpowiedzi i chce się skonsultować ze specjalistą
  • przy występowaniu przeciwwskazań względnych do nurkowania (wtedy konieczne jest zaświadczenie o możliwości nurkowania)

Rzetelna weryfikacja stanu zdrowia przed to kolejny element mający wpływ na bezpieczeństwo nurkowania.

Dojrzałość i nastawienie

Na bezpieczeństwo dzieci pod wodą ma wpływ ich ogólna dojrzałość psychiczna. Dzieci 8-10 letnie mogą brać udział w przeznaczonych dla nich programach nurkowych (nurkowanie na basenie). Ostateczną decyzję podejmują jednak rodzice, bo to oni najlepiej znają swoje pociechy. U każdego dziecka dojrzałość do zajęć nurkowania może wystąpić w innym momencie. Dojrzałość dzieci rośnie wraz z wiekiem, i nawet kilka miesięcy różnicy ma tu znaczenie. Z tego względu pośpiech nie jest wskazany.

Dojrzałość do nurkowania dziecka/nastolatka przejawia się w:

  • wykazywaniu chęci do współpracy
  • umiejętności stawiania pytań i wyciągania wniosków
  • świadomości ryzyka
  • zdolności do koncentracji na zadaniu

Te umiejętności są ważne w kwestii bezpieczeństwa nurkowania. Drugą istotną sprawą, jest nastawienie dziecka do nurkowania. Niechęć do nurkowania, większy niż przeciętny strach przed nurkowaniem jest przeciwwskazaniem do nurkowania. Z tego względu ważne jest, by dzieci nurkowały dlatego że tego chcą, a nie dlatego, że chcą tego ich rodzice. Ustalenie motywacji do nurkowania jest ważne i pozwala uniknąć sytuacji potencjalnie niebezpiecznej, na przykład paniki pod wodą.

Bezpieczne warunki nurkowania

Na to, czy dane nurkowanie jest bezpieczne wpływ ma to, czy nurkowanie odbywa się w bezpiecznym otoczeniu i warunkach.

W ostatnich tygodniach media wiele mówiły o akcji ratunkowej dzieci uwięzionych w jaskini w Tajlandii. Akcja ratowania chłopców z podtopionych korytarzy odbyła się z pomocą doświadczonych nurków jaskiniowych. Ten rodzaj nurkowania, ze względu na ekstremalne warunki wiązał się z dużym ryzykiem (większym jednak byłby brak ewakuacji). Nurkowanie tajskich chłopców było niebezpieczne, bo:

  • odbywało się w jaskini, z prądami o dużej sile, zerową widocznością pod wodą, w bardzo wąskich korytarzach
  • dotyczyło potencjalnie osłabionych dzieci, które mogły być silnie zestresowane i narażone na atak paniki
  • wiązało się z nurkowaniem w niezwykle trudnych warunkach, nawet dla doświadczonych nurków (przykładowo, silny prąd mógł zerwać maskę do nurkowania, lub uderzyć nurkiem o ściany jaskini)

Dla odmiany, warunki nurkowania, których doświadczamy podczas zajęć nurkowania lub kursu nurkowego, pozytywnie wpływają na bezpieczeństwo bo:

  • nurkowanie odbywa się do określonej głębokości (dla przykładu, maksymalnie 4 metry dla dzieci w programie PADI Seal Team i 18 metrów w przypadku podstawowego kursu nurkowaniu Open Water Diver).
  • woda ma wystarczającą przejrzystość, aby instruktor i uczestnicy szkolenia pozostawali ze sobą w kontakcie wzrokowym i dobrze widzieli obszar, po którym się poruszają.
  • uczestnicy szkoleń mają dużą ilość czasu na stopniowe oswajanie się z uczuciem przebywania i oddychania pod wodą, a całe szkolenie przebiega bez presji.
  • szkolenie odbywa się na basenie lub/i na dobrze znanym instruktorowi zbiorniku wodnym. W miejscu szkolenia nie występują żadne ekstremalne warunki (takie jak ciemność lub silne prądy)
  • inna jest motywacja i komfort psychiczny uczestników, którzy nurkują bo chcą, a nie dlatego że muszą.

Nurkowanie rekreacyjne

Rodzaj nurkowania a bezpieczeństwo

Nurkowanie, czyli przebywanie pod wodą przy użyciu odpowiedniego sprzętu oddechowego, lub na wstrzymanym oddechu, ma wiele odmian. Różnią się one charakterem, wymaganiami stawianymi nurkom jak i ryzykiem które ze sobą niosą.

Przykłady podstawowych rodzajów nurkowania to:

  • snorkeling – oglądanie z powierzchni wody podwodnego świata przy użyciu maski i fajki (pozwala ona czerpać powietrze z powierzchni bez wynurzania głowy). Podczas snorkelingu dbamy, by pływać w bezpiecznym miejscu, w niedużej odległości od lądu. Zawsze też zabezpieczamy się przed promieniami słońca (np zakładając piankę neoprenową). Snorkeling nie stawia wygórowanych wymagań jeśli chodzi o formę uczestnika tej aktywności i nie jest uznawany za sport ekstremalny.
  • freediving – nurkowanie na wstrzymanym oddechu – nurek freediver powinien zawsze trenować z asekurantem i stosować się do procedur zmniejszających ryzyko utraty przytomności i urazów związanych z ciśnieniem.
  • płetwonurkowanie – nurkowanie rekreacyjne do 40 metrów ze sprzętem oddechowym, dostępny od 8 roku życia, bez górnego limitu wieku (ważny jedynie jest ogólny stan zdrowia i brak przeciwwskazań do nurkowania określonych przez organizacje prowadzące szkolenia nurkowe). Na bezpieczeństwo wpływa to, w jakim stopniu realizujemy zasady bezpiecznego nurkowania (nurkowanie w towarzystwie, wyrównywanie ciśnienia w uszach, nie zatrzymywanie oddechu, dostosowanie głębokości nurkowania do naszych limitów).
  • komercyjne – wymagania stawiane kandydatom do nurkowania komercyjnego są bardzo wysokie (chodzi zarówno o predyspozycje psychofizyczne jak i posiadanie innych umiejętności wykorzystywanych do prac podwodnych). Nurek komercyjny musi ukończyć specjalistyczne kursy zawodowe.
  • jaskiniowe – wymaga umiejętności które wykraczają poza nurkowanie rekreacyjne. Charakterystyczną cechą nurkowania jaskiniowego jest penetrowanie wąskich korytarzy, jaskiń, bez możliwości pionowego wynurzenia się. Z tego względu, ryzyko związane z takim rodzajem nurkowania jest dużo większe, niż w przypadku nurkowania rekreacyjnego.
  • wrakowe – to penetrowanie zatopionych wraków oraz innych obiektów, które są dziełem człowieka a znajdują się pod wodą. Powinny odbywać się po dodatkowym przeszkoleniu.
  • saturowane – nurkowie przebywają w komorach dekompresyjnych na dużej głębokości przez okres kilku tygodni i oddychają mieszanką oddechową składającą się z tlenu i helu.

Podsumowanie

Czy nurkowanie jest bezpieczne? Nurkowanie jest ogólnie bezpiecznym sportem, a potencjalne ryzyko związane ze zmianami ciśnienia pod wodą może być minimalizowane. Pamiętajmy, by nurkować tak, by ten rodzaj aktywności był dostosowany do naszego stanu zdrowia, stopnia wyszkolenia i zawsze przebiegał zgodnie z przyjętymi procedurami bezpieczeństwa.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *